Башкартастан Змест Геаграфія | Гісторыя | Насельніцтва | Эканоміка | Вядомыя асобы | Гл. таксама | Літаратура | Спасылкі | Зноскі НавігацыяHGЯOАфіцыйны сайтАфіцыйны сайтРустэм Хамитов вступил в должность президента Башкирии | РИА Новостип
АдыгеяАлтайБашкартастанБураціяДагестанІнгушэціяКабардзіна-БалкарыяКалмыкіяКарачаева-ЧаркесіяКарэліяКоміКрымМардовіяМарый ЭлПаўночная АсеціяТатарстанТуваУдмурціяХакасіяЧачняЧувашыяЯкуція
Башкартастан
башк.Расійскай ФедэрацыіПаўднёвага УралаПрыуралліСвярдлоўскайЧалябінскайАрэнбургскайПермскім краемТатарстанУдмуртыягорад УфаЕўропыАзііУсходне-Еўрапейскай раўніныПаўднёвага УралаБугульмінска-Белябееўскае ўзвышшаАгульнага СыртаУфімскае платоПаўднёвы УралЯмантаукарстнафтужалезамедзіцынкузолатаКлімат кантынентальныападкаўвегетацыйны перыядКамыУралаСакмарайБелаяСімУфаДзёмапалеалітужывёлагадоўляземляробстваганчарнаеПаўднёвым УралеВолгайУраламрыбалоўствамбортніцтвамУсерасійскага перапісу насельніцтва 2002 годанасельніцтваУфасталіцаСтэрлітамакСалаватНефцякамскАкцябрскі200620052006рускіябашкірытатарычувашымарыйцыукраінцымардваудмуртыбеларусырускай мовайБашкірскай мовайтатарская
(function()var node=document.getElementById("mw-dismissablenotice-anonplace");if(node)node.outerHTML="u003Cdiv class="mw-dismissable-notice"u003Eu003Cdiv class="mw-dismissable-notice-close"u003E[u003Ca tabindex="0" role="button"u003Eне паказвацьu003C/au003E]u003C/divu003Eu003Cdiv class="mw-dismissable-notice-body"u003Eu003Cdiv id="localNotice" lang="be" dir="ltr"u003Eu003Ccenteru003Eu003Cspan class="plainlinks"u003EСачыце за Беларускай Вікіпедыяй на u003Ca href="https://www.facebook.com/be.wikipedia" rel="nofollow"u003Eu003Cimg alt="Facebook icon.svg" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Facebook_icon.svg/14px-Facebook_icon.svg.png" decoding="async" width="14" height="14" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Facebook_icon.svg/21px-Facebook_icon.svg.png 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Facebook_icon.svg/28px-Facebook_icon.svg.png 2x" data-file-width="256" data-file-height="256" /u003Eu003C/au003E u003Cbu003Eu003Ca rel="nofollow" class="external text" href="https://www.facebook.com/be.wikipedia"u003EFacebooku003C/au003Eu003C/bu003E, u003Ca href="http://twitter.com/#!/be_wikipedia" rel="nofollow"u003Eu003Cimg alt="Twitter.svg" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Twitter.svg/14px-Twitter.svg.png" decoding="async" width="14" height="14" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Twitter.svg/21px-Twitter.svg.png 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Twitter.svg/28px-Twitter.svg.png 2x" data-file-width="256" data-file-height="256" /u003Eu003C/au003E u003Cbu003Eu003Ca rel="nofollow" class="external text" href="http://twitter.com/#!/be_wikipedia"u003ETwitteru003C/au003Eu003C/bu003E, u003Ca href="https://www.instagram.com/be.wikipedia/" rel="nofollow"u003Eu003Cimg alt="Instagram.svg" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/Instagram.svg/14px-Instagram.svg.png" decoding="async" width="14" height="14" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/Instagram.svg/21px-Instagram.svg.png 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/Instagram.svg/28px-Instagram.svg.png 2x" data-file-width="512" data-file-height="512" /u003Eu003C/au003E u003Cbu003Eu003Ca rel="nofollow" class="external text" href="https://www.instagram.com/be.wikipedia/"u003EInstagramu003C/au003Eu003C/bu003E і u003Ca href="http://vk.com/be.wikipedia" rel="nofollow"u003Eu003Cimg alt="V Kontakte Russian V.png" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/V_Kontakte_Russian_V.png/14px-V_Kontakte_Russian_V.png" decoding="async" width="14" height="14" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/V_Kontakte_Russian_V.png/21px-V_Kontakte_Russian_V.png 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/V_Kontakte_Russian_V.png/28px-V_Kontakte_Russian_V.png 2x" data-file-width="415" data-file-height="415" /u003Eu003C/au003E u003Cbu003Eu003Ca rel="nofollow" class="external text" href="http://vk.com/be.wikipedia"u003EУ Кантакцеu003C/au003Eu003C/bu003Eu003C/spanu003E! u003Cbr /u003EТаксама ёсць старонка u003Ca rel="nofollow" class="external text" href="https://www.facebook.com/groups/1645396869043051/"u003EWikimedia Community User Group Belarusu003C/au003E на u003Ca href="/wiki/Wikimedia_Community_User_Group_Belarus" title="Wikimedia Community User Group Belarus"u003Eu003Cimg alt="Facebook icon.svg" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Facebook_icon.svg/14px-Facebook_icon.svg.png" decoding="async" width="14" height="14" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Facebook_icon.svg/21px-Facebook_icon.svg.png 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Facebook_icon.svg/28px-Facebook_icon.svg.png 2x" data-file-width="256" data-file-height="256" /u003Eu003C/au003E u003Cbu003Eu003Ca rel="nofollow" class="external text" href="https://www.facebook.com/groups/1645396869043051/"u003EFacebooku003C/au003Eu003C/bu003Eu003C/centeru003Enu003C/divu003Eu003C/divu003Eu003C/divu003E";());
Башкартастан
Jump to navigation
Jump to search
| Рэспубліка Башкартастан | |||||
| руск.: Республика Башкортостан башк.: Башҡортостан Республикаһы | |||||
| |||||
| Краіна | Расія | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Гімн: | Гімн Башкартастана | ||||
| Статус | Рэспубліка | ||||
| Уваходзіць у | Прыволжскую федэральную акругу, Уральскі эканамічны раён | ||||
| Уключае | 54 раёны | ||||
| Адміністрацыйны цэнтр | Уфа | ||||
| Найбуйнейшыя гарады | Уфа, Стэрлітамак, Салават, Нефцякамск, Акцябрскі | ||||
| Дата ўтварэння | 16 лістапада 1917 (як аўтаномны Башкурдзістан) 23 сакавіка 1919 (як Аўтаномная Башкірская Савецкая Рэспубліка) 14 чэрвеня 1922 (як Башкірская АССР) 11 кастрычніка 1990 (як Башкірская ССР) | ||||
| Прэзідэнт Рэспублікі | Рустэм Хамітаў[1] | ||||
| Прэм'ер-міністр Урада | Рустэм Хамітаў | ||||
| Старшыня Дзяржаўнага Сходу- Курултая | Канстанцін Талкачоў | ||||
| Афіцыйная мова | башкірская, руская | ||||
| Насельніцтва (2013) | ▼4 060 957[2] | ||||
| Шчыльнасць | 28,41 чал./км² | ||||
| Нацыянальны склад | рускія, башкіры, татары, чувашы, марыйцы, украінцы | ||||
| Плошча | 142 947 км² (27-е месца) | ||||
| Вышыня над узроўнем мора • Самы нізкі пункт | г. Ямантау — 1640 м | ||||
 | |||||
| Часавы пояс | +2 | ||||
| Код ISO 3166-2 | RU-BA | ||||
| Код аўтам. нумароў | 02 | ||||
| Афіцыйны сайт | |||||
 Рэспубліка Башкартастан на Вікісховішчы | |||||
Башкартаста́н (башк.: Башҡортостан Республикаhы; таксама Башкортостан) — суб'ект Расійскай Федэрацыі, размешчаны на схілах Паўднёвага Урала і ў Прыураллі. Мяжуе са Свярдлоўскай, Чалябінскай і Арэнбургскай абласцямі, Пермскім краем, а таксама з рэспублікамі Татарстан і Удмуртыя. Сталіца — горад Уфа.
Змест
1 Геаграфія
2 Гісторыя
3 Насельніцтва
4 Эканоміка
5 Вядомыя асобы
6 Гл. таксама
7 Літаратура
8 Спасылкі
9 Зноскі
Геаграфія |
Восеньскі краявід каля падножжа Ямантау
Башкартастан знаходзіцца на мяжы Еўропы і Азіі і займае часткі ўсходняй ўскраіны Усходне-Еўрапейскай раўніны (Перадуралле), горнай паласы Паўднёвага Урала і ўзнёсла-раўніннага Зауралля (Зауральскага пенеплена). Заходняя частка Башкартсастана — раўнінная, усходняя — пераважна гарыстая; у Перадураллі вылучаюцца Бугульмінска-Белябееўскае ўзвышша (на паўднёвым захадзе), адгор'і Агульнага Сырта (на поўдні), Уфімскае плато (на паўночным усходзе) вышынёй месцамі да 400—500 м і Ніжнебельская ўзгоркава-хвалістая раўніна. Паўднёвы Урал тут асабліва высокі (вышэйшы пункт горы Ямантау, 1640 м), мае шырыню да 150 км і складаецца з сістэмы мерыдыянальных хрыбтоў, водападзельным з'яўляецца хрыбет Уралтау. Хрыбты да поўдня зніжаюцца і пераходзяць у Зілаірскае плато. Распаўсюджаны карст. Башкартастан багаты на мінеральныя рэсурсы, асабліва нафту ў Перадураллі, дзе разведаны таксама радовішчы газу, вуглёў, каменнай солі. На усходзе радовішча жалеза, медзі, цынку, золата.
Клімат кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня — 14 ° С (Бірск), — 17,5 ° С (Кага), ліпеня 16,5 ° С (Кага), 20,5 ° С (Раеўскі). Сярэднегадавая колькасць ападкаў 400—500 мм у Перадураллі, каля 300 мм у Заураллі і звыш 500—600 мм у гарах. На раўнінах Башкартастана вегетацыйны перыяд (з тэмпературамі вышэй за 10 ° С) 120—135 дзён, а сума яго тэмператур 1800—2200 ° С.
Да 4/5 плошчы Башкартастана належыць басейну ракі Камы і каля 1/5 басейна Урала з Сакмарай. Галоўная рака — Белая (Агізель, даўжыня 1420 км), цячэ амаль цалкам у межах Башкартастана; яе прытокі: Нугуш, Сім, Уфа, Дзёма. Для рэк Башкартастана ўласцівая нераўнамернасць сцёку па сезонах. У Заураллі шмат дробных азёр.
Гісторыя |
Малюнкі з пячоры Шульган-Таш
Старажытныя сляды чалавека, выяўленыя на тэрыторыі Башкартастана, адносяцца да эпохі палеаліту. У эпоху бронзы (3-2-е тыс. да н.э.) асноўным заняткам плямёнаў, якія засялялі тэрыторыю Башкартастана, была аселая жывёлагадоўля і пойменнае земляробства. Яны ведалі апрацоўку медзі, ганчарнае, ткацкае і кастарэзнае рамёствы. Іх нашчадкі перайшлі да качавой жывёлагадоўлі. У канцы гэтай эпохі ўзнікаюць патрыярхальна-радавыя адносіны. З 4 ст. н. э. з боку паўднёвай стэпавай паласы пачалося масавае пранікненне качавых плямёнаў ў Заходні Башкартастан. У пісьмовых арабскіх крыніцах башкіры згадваюцца ў 9-10 стст. пад назвай «башгірд» («башгурд»). У 9-13 стст. башкіры жылі ў Перадураллі, на Паўднёвым Урале і паміж рэкамі Волгай і Уралам; займаліся качавой жывёлагадоўляй, а таксама паляваннем, рыбалоўствам і бортніцтвам. У 10-13 стст. пачаўся распад радавых адносін. Башкіры пачалі вандраваць не радамі, а групамі ў 10-30 сем'яў.
Насельніцтва |
Па дадзеных Усерасійскага перапісу насельніцтва 2002 года, колькасць насельніцтва Башкартастана складае 4 104 336 чалавек, з іх 2 626 613 гарадскіх, 1 447 723 сельскіх жыхароў. Мужчын — 1 923 233 чалавек, або 46,9 % ад агульнай колькасці.
Найбуйнейшыя гарады — Уфа (сталіца, 1042,4 тыс. жыхароў), Стэрлітамак (264,4 тыс. жыхароў), Салават (158,6 тыс. жыхароў), Нефцякамск (122,3 тыс. жыхароў), Акцябрскі (108,6 тыс. жыхароў).
Насельніцтва рэспублікі па дадзеных 2006 года складае 4063,4 тыс. чал. (4078,8 — 2005). Шчыльнасць насельніцтва 28,4 чал./км² (2006, 2005), удзельная вага гарадскога насельніцтва 59,6 % (2006) (59,7 % — 2005).
Этнічны склад насельніцтва: рускія — 36,3 %, башкіры — 29,3 %, татары — 24,1 %, чувашы — 2,9 %, марыйцы — 2,6 %, украінцы — 1,3 %, мардва — 0,6 %, удмурты — 0,6 %, беларусы — 0,4 %.
Усяго ў Башкартастане пражывае звыш 100 нацыянальнасцей. 96,4 % насельніцтва валодае рускай мовай. Башкірскай мовай валодае 25,8 %, татарская — 34,0 % насельніцтва.
У рэспубліцы 54 адміністрацыйных раёна, 21 горад, 4674 населеных пункта.
Эканоміка |
Вядомыя асобы |
- Вячаслаў Кандратавіч Зайцаў
- Аляксандр Васілевіч Вакульскі
Гл. таксама |
- Дэкларацыя аб дзяржаўным суверэнітэце Башкартастана
- Ансамбль народнага танца імя Файзі Гаскарава
Літаратура |
Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8
Спасылкі |
На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Башкартастан- Афіцыйны сайт
На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Башкартастан
Зноскі
↑ Рустэм Хамитов вступил в должность президента Башкирии | РИА Новости
↑ http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul.xls
| ||||||||||||||||||||||||||||||||
Катэгорыя:
- Башкартастан
(window.RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgPageParseReport":"limitreport":"cputime":"0.472","walltime":"0.578","ppvisitednodes":"value":2813,"limit":1000000,"ppgeneratednodes":"value":0,"limit":1500000,"postexpandincludesize":"value":111283,"limit":2097152,"templateargumentsize":"value":10667,"limit":2097152,"expansiondepth":"value":15,"limit":40,"expensivefunctioncount":"value":10,"limit":500,"unstrip-depth":"value":0,"limit":20,"unstrip-size":"value":1413,"limit":5000000,"entityaccesscount":"value":11,"limit":400,"timingprofile":["100.00% 457.450 1 -total"," 86.25% 394.549 1 Шаблон:Адміністрацыйная_адзінка"," 83.25% 380.834 1 Шаблон:Картка"," 68.34% 312.629 34 Шаблон:Wikidata"," 15.13% 69.223 1 Шаблон:Картка/сцяг_і_герб"," 13.23% 60.535 1 Шаблон:Картка/арыгінал_назвы"," 5.55% 25.389 1 Шаблон:Адміністрацыйны_падзел_Расіі"," 4.68% 21.427 1 Шаблон:Навігацыйная_табліца"," 4.53% 20.712 1 Шаблон:Commons"," 2.91% 13.295 1 Шаблон:If-wikidata"],"scribunto":"limitreport-timeusage":"value":"0.250","limit":"10.000","limitreport-memusage":"value":4843989,"limit":52428800,"limitreport-logs":"Loaded datatype wikibase-item of P85 from wikidata, consider passing datatype argument to formatProperty call or to Wikidata/confignLoaded datatype wikibase-item of P85 from wikidata, consider passing datatype argument to formatProperty call or to Wikidata/confignLoaded datatype wikibase-item of P36 from wikidata, consider passing datatype argument to formatProperty call or to Wikidata/confignLoaded datatype commonsMedia of P242 from wikidata, consider passing datatype argument to formatProperty call or to Wikidata/confignLoaded datatype commonsMedia of P1621 from wikidata, consider passing datatype argument to formatProperty call or to Wikidata/confignLoaded datatype external-id of P300 from wikidata, consider passing datatype argument to formatProperty call or to Wikidata/confignLoaded datatype wikibase-item of P78 from wikidata, consider passing datatype argument to formatProperty call or to Wikidata/confignLoaded datatype time of P576 from wikidata, consider passing datatype argument to formatProperty call or to Wikidata/confignLoaded datatype quantity of P2132 from wikidata, consider passing datatype argument to formatProperty call or to Wikidata/confignLoaded datatype quantity of P2054 from wikidata, consider passing datatype argument to formatProperty call or to Wikidata/confignLoaded datatype quantity of P2044 from wikidata, consider passing datatype argument to formatProperty call or to Wikidata/confign","cachereport":"origin":"mw1277","timestamp":"20190301095301","ttl":2592000,"transientcontent":false);mw.config.set("wgBackendResponseTime":152,"wgHostname":"mw1330"););
